XSS czyli atak Cross Site Scripting - na czym polega i jakie zagrożenia ze sobą niesie

W dzisiejszych czasach o wiele dokładniej jest myśleć o witrynach internetowych jako o aplikacjach internetowych, które wykonują szereg funkcji, niż o starych, statycznych stronach www. Duża część tej solidnej funkcjonalności wynika z powszechnego używania języka programowania JavaScript. Chociaż JavaScript umożliwia stronom internetowym robienie całkiem fajnych rzeczy, zawiera również nowe i unikalne luki w zabezpieczeniach — przy czym jednym z najważniejszych zagrożeń jest skrypt XSS. Sprawdźmy zatem czym jest atak Cross Site Scripting.

Czym jest XSS czyli atak Cross Site Scripting?

Cross-site scripting (XSS) to atak, w którym osoba atakująca przesyła złośliwe skrypty wykonywalne do kodu zaufanej aplikacji lub strony internetowej. Atakujący często inicjują atak XSS, wysyłając użytkownikowi złośliwy link i zachęcając go do kliknięcia go. Jeśli w aplikacji lub witrynie brakuje odpowiedniego oczyszczenia danych, złośliwe łącze wykonuje wybrany przez atakującego kod w systemie użytkownika. W rezultacie osoba atakująca może ukraść aktywny plik cookie sesji użytkownika. W przeciwieństwie do ataków typu Remote Code Execution (RCE), kod jest uruchamiany w przeglądarce użytkownika. Po pierwszym zainfekowaniu witryna zazwyczaj nie jest w pełni kontrolowana przez atakującego. Zamiast tego przestępca dołącza swój złośliwy kod do legalnej strony internetowej, zasadniczo nakłaniając przeglądarki do uruchamiania złośliwego oprogramowania za każdym razem, gdy strona jest ładowana.

Typy ataków XSS - reflected, stored oraz DOM-based

• Reflected XSS polega na wprowadzeniu złośliwego kodu przez użytkownika do formularza lub pola wyszukiwania, który jest następnie wysłany do serwera i odbity z powrotem do przeglądarki jako część odpowiedzi serwera. 
• Stored XSS polega na zapisaniu złośliwego kodu na serwerze i wywołaniu go, gdy ofiara wejdzie na stronę zawierającą ten kod. 
• DOM-based XSS polega na wykorzystaniu luki w mechanizmie przetwarzania skryptów przez przeglądarkę. 

Jak działa Cross Site Scripting?

Ponieważ JavaScript jest uruchamiany na stronie przeglądarki ofiary, wrażliwe dane uwierzytelnionego użytkownika mogą zostać wykradzione z sesji, co zasadniczo pozwala przestępcy na atakowanie administratorów witryny i całkowite złamanie zabezpieczeń witryny. Innym popularnym zastosowaniem ataków typu cross-site scripting jest sytuacja, w której luka jest dostępna na większości publicznie dostępnych stron witryny. W takim przypadku osoby atakujące mogą przesłać swój kod, aby zaatakować odwiedzających witrynę, dodając własne reklamy, monity phishingowe lub inną złośliwą zawartość.

Konsekwencje ataku Cross Site Scripting

XSS może powodować różne problemy dla użytkownika końcowego, od irytacji do całkowitego naruszenia bezpieczeństwa konta. Najpoważniejsze ataki XSS polegają na ujawnieniu pliku cookie sesji użytkownika, co umożliwia atakującemu przejęcie sesji użytkownika i przejęcie konta. Inne szkodliwe ataki obejmują ujawnienie plików użytkownika końcowego, instalację programów koni trojańskich, przekierowanie użytkownika na inną stronę lub witrynę lub modyfikację prezentacji treści. Luka XSS umożliwiająca atakującemu modyfikację komunikatu prasowego lub wiadomości może wpłynąć na cenę akcji firmy lub zmniejszyć zaufanie konsumentów. Luka XSS w witrynie farmaceutycznej może umożliwić atakującemu zmodyfikowanie informacji o dawkowaniu, co spowoduje przedawkowanie.

Sposoby wykrywania ataków XSS

Wykrywanie ataków XSS jest kluczowym elementem zapewnienia bezpieczeństwa witryn internetowych. Istnieje kilka skutecznych sposobów, dzięki którym można zidentyfikować potencjalne zagrożenia związane z atakami XSS.

1. Manualne testowanie może być skutecznym sposobem na znalezienie podatności XSS. Tester może ręcznie wprowadzać różne dane do formularzy na stronie internetowej i analizować, czy są one prawidłowo oczyszczane i przechwytywane.
2. Automatyczne narzędzia do skanowania bezpieczeństwa mogą znacznie ułatwić proces wykrywania ataków XSS. Takie narzędzia przeszukują kod strony internetowej w poszukiwaniu potencjalnych luk, które mogłyby być wykorzystane do przeprowadzenia ataku XSS.
3. Kolejnym skutecznym sposobem jest zastosowanie zaawansowanych zabezpieczeń w kodzie strony internetowej. Oczyszczanie danych wejściowych, takich jak filtrowanie i unikanie używania niebezpiecznych znaczników HTML i JavaScript, może znacznie zmniejszyć ryzyko wystąpienia ataków XSS.
4. Warto również zwrócić uwagę na raportowanie błędów i luk bezpieczeństwa przez użytkowników. Często to użytkownicy są pierwszymi, którzy zauważają nieprawidłowości na stronach internetowych, dlatego ważne jest, aby zachęcać ich do zgłaszania podejrzanych zachowań lub znalezionych podatności.

Kombinacja tych różnych metod wykrywania ataków XSS pozwala na skuteczne zabezpieczenie witryn internetowych przed tym typem zagrożenia. Warto pamiętać, że regularne aktualizacje i przeglądanie kodu strony internetowej są kluczowe dla utrzymania ochrony przed atakami XSS na odpowiednim poziomie.

Jak chronić swoją stronę przed atakami XSS?

Warto stosować kilka podstawowych zasad bezpieczeństwa. Przede wszystkim należy unikać umieszczania niesprawdzonych danych od użytkowników na stronie, takich jak np. parametry w adresie URL czy formularze. Ważne jest także stosowanie mechanizmów walidacji danych wejściowych, w celu odfiltrowania potencjalnie niebezpiecznych znaków lub kodu. Należy także zawsze korzystać z funkcji sanitizingu, które usuwają wszelkie niebezpieczne elementy kodu HTML, CSS czy JavaScript. Warto również stosować odpowiednie nagłówki zabezpieczeń, takie jak Content-Security-Policy (CSP) czy X-XSS-Protection, które pomagają blokować ataki XSS na poziomie przeglądarki użytkownika. Przestrzeganie tych podstawowych zasad pozwoli zminimalizować ryzyko ataków XSS i zwiększyć bezpieczeństwo strony internetowej.