Back-end

Projektujemy efektywnie: Zastosowanie wzorców projektowych w JavaScript

Jak projektować efektywnie iteracje w JavaScript? Klucz tkwi w stosowaniu odpowiednio dobranych wzorców projektowych. Czym są te wzorce i jak wykorzystać je do poprawy jakości kodu? Na te i inne pytania postaramy się odpowiedzieć w niniejszym artykule, poszerzając horyzonty w świecie JavaScript.

13 paź 2023

Wzorce projektowe w JavaScript odgrywają kluczową rolę w tworzeniu efektywnych, czystych i łatwych do zrozumienia kodów. Zastosowanie tych wzorców pozwala programistom na osiągnięcie większej skalowalności i modularności projektów, sprawiając, że kod jest łatwiejszy do debugowania i utrzymania. Wzorce projektowe są uniwersalne, co oznacza, że mogą być zastosowane w różnych kontekstach programistycznych, co przekłada się na zwiększenie produktywności i efektywności w czasie tworzenia aplikacji czy stron internetowych. Ich używanie pomaga również w standardyzacji kodu pisanego w zespołach programistycznych, co sprzyja lepszej komunikacji i zrozumieniu kodu przez wszystkich członków zespołu.

 

Podstawowe kategorie wzorców projektowych dostępne dla JavaScript

Wzorce projektowe w JavaScript można podzielić na trzy podstawowe kategorie: kreacyjne, strukturalne i behawioralne. Wzorce kreacyjne zazwyczaj dotyczą tworzenia obiektów w bardziej kontrolowany i elastyczny sposób, skupiając się na zasadach enkapsulacji, abstrakcji i dziedziczenia. Przykłady obejmują Singleton, Builder czy Prototype. Wzorce strukturalne dotyczą organizacji interakcji i skomplikowanych zależności między obiektami, tak jak to ma miejsce w przypadku wzorców Fasada, Dekorator czy Adapter. Z kolei wzorce behawioralne koncentrują się na komunikacji i rozprowadzaniu zleceń między obiektami, jak w popularnych strategiach Observer, Command czy Iterator. Wykorzystanie tych wzorców pozwala programistom na osiągnięcie większej przejrzystości kodu, łatwiejszego rozwijania projektu i generalnej efektywności.

 

Praca z modelem MVC - wzorce do zarządzania danymi w JavaScript

Praca z modelem MVC (Model-View-Controller) w JavaScript otwiera drzwi do efektywnej organizacji i zarządzania danymi w aplikacji. Wzorce projektowe, takie jak Skinner, Observer czy Singleton, pozwalają na sprawne zarządzanie komunikacją między warstwami modelu, kontrolerem i widokiem. Wykorzystanie tych wzorców przekłada się na większą skalowalność i utrzymanie kodu. Optymalizacja pracy z modelem MVC przez zastosowanie wzorców projektowych sprawia, że komponenty aplikacji mogą być niezależne i odporne na zmiany, co zwiększa elastyczność projektu.

 

Powiązana branża

HR / HRTech

W HR pracujemy z agencjami rekrutacyjnymi, startupami hrtech i firmami, które mają własny dział HR i wyrosły z gotowych narzędzi. Problem jest zwykle ten sam: proces rekrutacyjny albo kadrowy jest rozsypany między system ATS, arkusze, maile i kalendarz, a nikt nie widzi całości. Buduje się tu przede wszystkim systemy do rekrutacji, obiegu dokumentów pracowniczych, onboardingu i szkoleń. Rzadziej chodzi o brak funkcji — częściej o to, że narzędzie nie zgadza się z procesem, który firma faktycznie stosuje. Dlaczego gotowy ATS przestaje wystarczać Gotowe narzędzia zakładają jeden uniwersalny proces rekrutacji. Tymczasem agencja pracuje inaczej niż dział HR w produkcji, a rekrutacja specjalistów IT inaczej niż masowa. Kiedy firma zaczyna prowadzić proces obok narzędzia — w arkuszach i mailach — to znak, że narzędzie przegrało. Budowę własnego systemu zaczynamy więc od zmapowania procesu takiego, jaki jest, z jego wyjątkami — dopiero potem powstaje interfejs. Widoczność firmy HR na zewnątrz to osobny wątek: strona doradztwa czy agencji musi dać się aktualizować bez programisty, bo oferta i treści zmieniają się z tygodnia na tydzień. Tak przebudowaliśmy serwis firmy doradztwa HR — na narzędziach, które zespół obsługuje samodzielnie. Drugi nurt to dokumenty: umowy, aneksy, zgody, badania, szkolenia BHP. Obieg papierowy kończy się segregatorami i pytaniem „czy to na pewno wróciło podpisane". Cyfrowy obieg z podpisem elektronicznym i automatycznymi przypomnieniami zdejmuje z kadr najbardziej mechaniczną część pracy — a pracownikowi daje jedno miejsce, w którym widzi swoje sprawy. Na co uważać przy narzędziach wewnętrznych Narzędzie wewnętrzne nie ma marketingu, który zmusi ludzi do używania — albo jest wygodniejsze od arkusza, albo umiera. Dlatego w tych projektach interfejs nie jest kosmetyką: liczy się liczba kliknięć w codziennych czynnościach, sensowne wartości domyślne i to, żeby system podpowiadał następny krok procesu. Tę część pracy wykonujemy w ramach projektowania UX/UI z testami na osobach, które będą narzędzia używać naprawdę.

Branża HR

Implementacja wzorca projektowego Obserwator w JavaScript

Przykładem zastosowania wzorców projektowych w JavaScript jest wzorzec Obserwator. Jego istotą jest utworzenie mechanizmu subskrypcji, który umożliwia obiektom-odsyłaczom obserwowanie i reagowanie na zdarzenia lub zmiany stanu obiektu-źródła. W JavaScript możemy zaimplementować go manualnie, tworząc klasę Obserwatora, która przechowuje listę obiektów (subskrybentów), a także metody służące do dodawania, usuwania ich z listy i powiadamiania o zmianach. Alternatywnie, możemy skorzystać z wbudowanej w języku funkcji 'addEventListener', która robi za nas całą pracę. Ważne jest jednak, aby pamiętać, że wzorzec Obserwator w JavaScript jest narzędziem o podwójnym ostrzu. Z jednej strony ułatwia komunikację między obiektami, z drugiej zaś może prowadzić do tworzenia zbyt skomplikowanych zależności między nimi, co utrudnia utrzymanie kodu.

 

Przykładowe zastosowanie wzorca Singleton w praktycznym projekcie JavaScript

Wzorzec Singleton to jeden z najprostszych wzorców projektowych, ale mimo to, potrafi znacząco usprawnić strukturę naszego kodu. W praktycznym projekcie JavaScript, może być wykorzystany do ograniczenia liczby instancji danego obiektu do jednej. W ten sposób, zasoby są efektywniej zarządzane. Przykładem może być globalny konfigurator aplikacji, w którym definiujemy ustawienia odwołujące się do całego projektu. Zastosowanie Singletona umożliwia utrzymanie ciągłości i jednolitości danych konfiguracyjnych, bez obawy o ich przypadkową modyfikację w różnych częściach aplikacji. Równie dobrze doskonale sprawdzi się przy realizacji mechanizmów logowania, gdzie potrzebujemy mieć pewność, że tylko jedna sesja jest aktywna.

FAQ

Najczęstsze pytania

  • Wzorce projektowe odgrywają kluczową rolę w tworzeniu efektywnych, czystych i łatwych do zrozumienia kodów. Ich zastosowanie pozwala osiągnąć większą skalowalność i modularność projektów, ułatwia debugowanie i utrzymanie kodu, a także pomaga w standardyzacji kodu pisanego w zespołach, co sprzyja lepszej komunikacji między programistami.
  • Wzorce dzielą się na trzy kategorie: kreacyjne, dotyczące tworzenia obiektów w kontrolowany i elastyczny sposób (np. Singleton, Builder, Prototype), strukturalne, dotyczące organizacji interakcji i zależności między obiektami (Fasada, Dekorator, Adapter), oraz behawioralne, koncentrujące się na komunikacji między obiektami (Observer, Command, Iterator).
  • Praca z modelem MVC (Model-View-Controller) w JavaScript otwiera drzwi do efektywnej organizacji i zarządzania danymi w aplikacji. Wzorce projektowe pozwalają na sprawne zarządzanie komunikacją między warstwami modelu, kontrolerem i widokiem, dzięki czemu komponenty aplikacji mogą być niezależne i odporne na zmiany, co zwiększa elastyczność projektu.
  • Istotą wzorca Obserwator jest mechanizm subskrypcji umożliwiający obiektom obserwowanie i reagowanie na zdarzenia lub zmiany stanu obiektu-źródła. Można zaimplementować go manualnie, tworząc klasę Obserwatora przechowującą listę subskrybentów wraz z metodami dodawania, usuwania i powiadamiania, albo skorzystać z wbudowanej funkcji „addEventListener". Warto pamiętać, że wzorzec może prowadzić do zbyt skomplikowanych zależności między obiektami.
  • Singleton ogranicza liczbę instancji danego obiektu do jednej, dzięki czemu zasoby są efektywniej zarządzane. Przykładem może być globalny konfigurator aplikacji z ustawieniami całego projektu — Singleton utrzymuje ciągłość i jednolitość danych konfiguracyjnych bez obawy o przypadkową modyfikację. Sprawdza się też przy mechanizmach logowania, gdzie potrzebna jest pewność, że tylko jedna sesja jest aktywna.

Blog

Powiązane artykuły

Czytaj więcej
Back-end

Dlaczego warto korzystać z TypeScript?

TypeScript to rozszerzenie języka JavaScript, które pozwala na tworzenie bardziej zaawansowanych aplikacji webowych. Korzystanie z TypeScript pozwala na lepszą organizację kodu, większą czytelność oraz mniejszą liczbę błędów.

Tomasz Kozon
19 wrz 2022
Back-end

Full stack - co to znaczy? Czym zajmuje się full stack developer?

Full stack to termin, który coraz częściej pojawia się w świecie programowania. Oznacza on, że dana osoba potrafi programować zarówno na poziomie front-endu, jak i back-endu. Full stack developer to specjalista, który posiada umiejętności z zakresu różnych języków i technologii, pozwalające na tworzenie aplikacji internetowych od podstaw.

Tomasz Kozon
02 kwi 2022
Back-end

MERN Stack – charakterystyka i zastosowanie

MERN Stack to jeden z najpopularniejszych zestawów technologii wykorzystywanych do tworzenia nowoczesnych aplikacji webowych. Dzięki połączeniu MongoDB, Express, React oraz Node.js umożliwia on budowę wydajnych i skalowalnych rozwiązań opartych w całości na języku JavaScript. Stack ten jest chętnie wybierany zarówno przez startupy, jak i doświadczone zespoły developerskie.

Tomasz Kozon
14 gru 2025
Back-end

Biome w praktyce: nowoczesne narzędzie do formatowania i lintowania kodu

Utrzymanie spójnego stylu i wysokiej jakości kodu to jedno z największych wyzwań w nowoczesnych projektach programistycznych. Wraz z rozwojem ekosystemu JavaScript i TypeScript deweloperzy coraz częściej muszą korzystać z wielu narzędzi do formatowania i lintowania, co prowadzi do złożonej konfiguracji i potencjalnych konfliktów. Biome powstało jako odpowiedź na te problemy, oferując jedno, szybkie i spójne rozwiązanie typu all-in-one.

Tomasz Kozon
04 gru 2025
Back-end

Bazel – szybkie i skalowalne budowanie projektów

Bazel to jedno z najszybszych i najbardziej niezawodnych narzędzi do budowania projektów, stworzone z myślą o pracy na dużą skalę. Dzięki inteligentnemu zarządzaniu zależnościami i zaawansowanym mechanizmom cache’owania znacząco skraca czas kompilacji, nawet w bardzo rozbudowanych repozytoriach. Pozwala zespołom pracować szybciej, stabilniej i bardziej przewidywalnie, niezależnie od stosowanych języków programowania.

Tomasz Kozon
04 gru 2025
Back-end

Czym jest PocketBase?

PocketBase to narzędzie, które w ostatnim czasie zyskuje coraz większą popularność wśród frontendowców i twórców aplikacji. Oferuje ono szybki sposób na uruchomienie kompletnego backendu bez skomplikowanej konfiguracji i integracji wielu usług. Dzięki połączeniu bazy danych, API oraz systemu autoryzacji w jednym rozwiązaniu pozwala skupić się na budowie samej aplikacji.

Tomasz Kozon
03 gru 2025