Back-end

Deno - jak to działa?

W świecie JavaScriptu, Node.js od lat dominuje jako środowisko uruchomieniowe. Ale czy jesteście świadomi, że istnieje nowy gracz na rynku?! Oto Deno, dziecko twórcy Node.js, które ma na celu zrekompensować jego funkcjonalne błędy. Zapraszam do szczegółowego rozeznania - jak to naprawdę działa?

11 gru 2023

Deno to niezależne środowisko uruchomieniowe dla JavaScript i TypeScript stworzone przez Ryana Dahla - twórcę Node.js. Jest to wynik refleksji nad błędami popełnionymi w Node.js oraz próba ich poprawienia. Deno używa silnika V8, ale dodaje wiele nowych funkcji i capabilites, takich jak obsługa TypeScripta out-of-the-box, czy bezpieczne domyślne ustawienia, które wymagają zezwolenia na dostęp do sieci lub systemu plików. Jak każde nowe technologie, posiada swoje plusy i minusy, które warto zrozumieć przed podjęciem decyzji o jego adopcji.

 

Architektura Deno: Kluczowe różnice w stosunku do Node.js

Deno, choć jest nowym środowiskiem uruchomieniowym dla JavaScript i TypeScript, różni się pod wieloma względami od swojego poprzednika - Node.js. Na wstępie warto zauważyć, że korzysta z nietypowej dla JS architektury, opartej na języku Rust, co daje dodatkowe gwarancje bezpieczeństwa i wydajności. W odróżnieniu od Node.js, umożliwia import modułów bezpośrednio przez URL, co eliminuje potrzebę zarządzania zależnościami. Wszystkie moduły są zapisywane lokalnie w specjalnym katalogu zwanym 'cache'. Co warto podkreślić, Deno jest bezpieczny z domyślnymi ustawieniami - nie ma dostępu do dysku, sieci ani środowiska, chyba że wyraźnie się na to zgodzimy. To jasne odcięcie sie od filozofii Node.js, gdzie domyślnie wszystkie skrypty mają pełen dostęp do systemu. Wprowadza również pierwszoplanowe wsparcie dla standardowych modułów JavaScript, co może przyciągać deweloperów zainteresowanych nowoczesnym ekosystemem JavaScript.

 

Główne funkcje i korzyści z korzystania z Deno

Jest nowoczesnym runtime’em JavaScript i TypeScript, który został stworzony przez twórcę Node.js - Ryana Dahla. Dużą zaletą Deno jest bezpieczeństwo - żadna aplikacja nie będzie miała dostępu do systemu plików, sieci, środowiska czy interpretatora bez bezpośredniej zgody użytkownika. Przejrzystość łączy się z uniwersalnością, gdyż Deno jest zbudowane w oparciu o V8, co umożliwia wykonywanie kodu JavaScript, a dodatkowo posiada wbudowane TypeScript. Zdecydowanie ułatwia także pracę z zależnościami poprzez URL import, eliminując konieczność pracochłonnego zarządzania pakietami. Szereg innowacyjnych funkcji, takich jak obsługa Await na najwyższym poziomie czy stosowanie standardowych modułów, ukierunkowuje Deno na przyszłość rozwoju aplikacji webowych.

środowisko uruchomieniowe, Deno

Deno w praktyce: Przykładowy projekt w Deno

Deno w praktyce prezentuje swój potencjał podczas tworzenia przykładowego projektu. Jego zainstalowanie jest dość proste i zwykle nie wymaga więcej niż kilku kroków. Po instalacji jesteśmy w stanie uruchomić nasz pierwszy skrypt. Jest to miejsce, gdzie naprawdę zaczyna pokazywać swoje mocne strony. Deno jest w stanie obsługiwać wiele zadań, które zwykle wymagałyby użycia bibliotek zewnętrznych, bezpośrednio z poziomu języka. To oznacza mniej zależności do zarządzania, co jest dużą korzyścią. Co więcej, ma silne wsparcie dla TypeScript, co umożliwia nam pisanie bezpiecznego i skalowalnego kodu od samego początku.

 

Porównanie wydajności Deno a Node.js: Testy oraz analizy

Równoczesne testy wydajnościowo-techniczne Deno i Node.js pokazały, które z nich radzi sobie lepiej w różnych scenariuszach. Kiedy Deno wyprzedza Node.js? To zależy. W niektórych testach niskiego poziomu Deno pokazał lepsze wyniki, na przykład w obsłudze I/O. Niemniej jednak, Node.js wciąż wyraźnie przewyższa Deno w wielu standardowych scenariuszach programistycznych, takich jak biblioteki serwera HTTP. W porównaniu do Node.js, Deno jest nadal młodym narzędziem i, choć przewyższa swojego starszego rywala w niektórych aspektach, nadal ma nieco do nadgonienia w innych obszarach. Kluczowe jest, aby pamiętać, że Deno jest ciągle w fazie rozwoju, więc te wyniki mogą się zmieniać z czasem.

FAQ

FAQ – Deno

  • Deno to nowoczesne środowisko uruchomieniowe JavaScriptu i TypeScriptu, stworzone przez Ryana Dahla — twórcę Node.js — jako naprawa pierwotnych błędów projektowych Node'a (premiera 2018, stabilna wersja 2020). Wyróżniki: natywny TypeScript bez konfiguracji, API zgodne ze standardami webowymi (fetch, WebSocket działają jak w przeglądarce), bezpieczeństwo domyślne (jawne uprawnienia --allow-net, --allow-read), importy z URL-i i kompatybilność z npm oraz wbudowane narzędzia: formatter, linter, test runner. Na rynku pozostaje niszą — Node.js dominuje — ale zainteresowanie systematycznie rośnie.

  • Node.js (2009) to hegemon: sprawdzony na produkcji, z ekosystemem ponad miliona pakietów npm i największym rynkiem pracy — domyślny wybór produkcyjny. Deno stawia na nowoczesność: TypeScript bez konfiguracji, bezpieczeństwo domyślne i standardy webowe — atrakcyjny dla nowych projektów TypeScriptowych i edge computingu. Bun (2022) gra kartą szybkości — wyraźnie szybszy start i instalacja pakietów, pozycjonowany jako zamiennik Node'a. Praktyczna reguła: Node.js na produkcję, Deno do nowoczesnych projektów i skryptów, Bun do eksperymentów wydajnościowych. W polskich ogłoszeniach o pracę Node.js pozostaje bezkonkurencyjny.

  • Najważniejsze:

    • natywny TypeScript — deno run plik.ts działa bez żadnej konfiguracji,
    • standardy webowe — fetch, WebSocket, FormData identyczne jak w przeglądarce,
    • bezpieczeństwo — bez jawnych flag (--allow-net, --allow-read, --allow-write) kod nie tknie sieci ani dysku,
    • importy z URL-i zamiast node_modules,
    • kompatybilność z npm — od wersji 1.28 import pakietów przez prefiks npm:,
    • wbudowane narzędzia — deno fmt, deno lint, deno test, bundler,
    • dystrybucja jako pojedynczy plik binarny.

    Model bezpieczeństwa i zero-config TypeScript to dwa najczęstsze powody, dla których developerzy dają Deno szansę.

  • Naturalne zastosowania: projekty TypeScriptowe bez narzutu konfiguracji, szybkie skrypty, edge computing (Deno Deploy konkuruje z Cloudflare Workers i Vercel Edge), nowoczesne serwery webowe na frameworkach Hono czy Oak, narzędzia CLI dystrybuowane jako pojedynczy plik oraz edukacja — model jawnych uprawnień uczy dobrych nawyków bezpieczeństwa. Gorszy wybór to duże zastane bazy kodu Node.js (migracja bez wyraźnej korzyści), aplikacje wymagające pełni ekosystemu npm i zespoły bez czasu na naukę. W praktyce polskich zespołów Deno pojawia się w projektach pobocznych i eksperymentach — produkcja pozostaje przy Node.

  • Jako umiejętności drugorzędnej — tak. Atuty: nowoczesny design, natywny TypeScript, bezpieczeństwo i rosnąca społeczność; nauka jest tania, bo to wciąż JavaScript i standardy webowe. Ograniczenia: niszowy rynek pracy i mniejszy ekosystem (łagodzony kompatybilnością z npm). Sensowna strategia dla polskiego developera: Node.js jako kompetencja podstawowa — na nim stoi rynek — a Deno jako inwestycja w przyszłość i przewaga w projektach edge computingu. Zastąpienie Node'a w przewidywalnym horyzoncie jest mało prawdopodobne, ale znajomość obu środowisk poszerza warsztat i wyróżnia na rozmowach.

Blog

Powiązane artykuły

Czytaj więcej
Back-end

AdonisJS – framework Node.js, który przyspiesza development backendu

AdonisJS to coraz popularniejszy framework dla Node.js, który zdobywa uznanie dzięki spójnej architekturze i naciskowi na produktywność. W przeciwieństwie do lekkich bibliotek wymagających samodzielnego dobierania narzędzi, AdonisJS oferuje kompletne środowisko gotowe do budowy nowoczesnego backendu. Dzięki podejściu „stability first” i natywnemu wsparciu TypeScriptu pozwala tworzyć aplikacje szybciej, czyściej i bez typowego dla ekosystemu JavaScript chaosu.

Tomasz Kozon
25 lis 2025
Back-end

Caching w NestJS - Jak efektywnie przyspieszyć działanie swojej aplikacji

Czy mając na względzie zwiększenie wydajności swojej aplikacji, zastanawialiście się kiedyś nad zastosowaniem cache? Caching w NestJS jest jednym z prostych i efektywnych sposobów na przyspieszenie działania każdego systemu. W artykule omówimy, jak właściwie go zaimplementować, by osiągnąć oczekiwany rezultat.

Dawid Jażdżewski
12 paź 2023
Back-end

MERN Stack – charakterystyka i zastosowanie

MERN Stack to jeden z najpopularniejszych zestawów technologii wykorzystywanych do tworzenia nowoczesnych aplikacji webowych. Dzięki połączeniu MongoDB, Express, React oraz Node.js umożliwia on budowę wydajnych i skalowalnych rozwiązań opartych w całości na języku JavaScript. Stack ten jest chętnie wybierany zarówno przez startupy, jak i doświadczone zespoły developerskie.

Tomasz Kozon
14 gru 2025
Back-end

Biome w praktyce: nowoczesne narzędzie do formatowania i lintowania kodu

Utrzymanie spójnego stylu i wysokiej jakości kodu to jedno z największych wyzwań w nowoczesnych projektach programistycznych. Wraz z rozwojem ekosystemu JavaScript i TypeScript deweloperzy coraz częściej muszą korzystać z wielu narzędzi do formatowania i lintowania, co prowadzi do złożonej konfiguracji i potencjalnych konfliktów. Biome powstało jako odpowiedź na te problemy, oferując jedno, szybkie i spójne rozwiązanie typu all-in-one.

Tomasz Kozon
04 gru 2025
Back-end

Bazel – szybkie i skalowalne budowanie projektów

Bazel to jedno z najszybszych i najbardziej niezawodnych narzędzi do budowania projektów, stworzone z myślą o pracy na dużą skalę. Dzięki inteligentnemu zarządzaniu zależnościami i zaawansowanym mechanizmom cache’owania znacząco skraca czas kompilacji, nawet w bardzo rozbudowanych repozytoriach. Pozwala zespołom pracować szybciej, stabilniej i bardziej przewidywalnie, niezależnie od stosowanych języków programowania.

Tomasz Kozon
04 gru 2025
Back-end

Czym jest PocketBase?

PocketBase to narzędzie, które w ostatnim czasie zyskuje coraz większą popularność wśród frontendowców i twórców aplikacji. Oferuje ono szybki sposób na uruchomienie kompletnego backendu bez skomplikowanej konfiguracji i integracji wielu usług. Dzięki połączeniu bazy danych, API oraz systemu autoryzacji w jednym rozwiązaniu pozwala skupić się na budowie samej aplikacji.

Tomasz Kozon
03 gru 2025