UX design wiąże się z projektowaniem doświadczeń użytkownika. Jego odczuć, emocji oraz działań wykonywanych na danej stronie internetowej czy aplikacji. Każdym z tych działań steruje mózg danego użytkownika. Dosyć ciężkie byłoby jednak analizowanie każdej strony pod kątem tego, jak zareagują nasze neurony, czy receptory. O wiele prostsze oraz bardziej przyjazne jest odnoszenie się do samego użytkownika. Jednak warto wiedzieć w jaki sposób odbieramy rzeczywistość i jakie mechanizmy za tym stoją.
Zmysł Wzroku
Najbardziej zaangażowanym zmysłem przy korzystaniu ze stron www jest niewątpliwie wzrok. Ponadto jest to jeden z lepiej przebadanych zmysłów. Pierwsze wrażenie zazwyczaj powstaje poprzez wzrok. Co prawda nasze doświadczenia wiążą się z integracją różnych zmysłów; np. kiedy coś jemy bierze w tym udział zmysł smaku, węchu, ale także wzroku, dotyku czy zmysł nazywany propriocepcją (zmysł odpowiedzialny za świadomość ułożenia części własnego ciała). Wzrok jest jednak na tyle silny, że można stwierdzić, że coś nam nie pasuje tylko na jego podstawie.
Jak działa zatem zmysł wzroku? Światło trafia do naszego oka, a konkretniej na siatkówkę. Znajdują się tam receptory: pręciki i czopki. Pierwsze z nich odpowiadają za widzenie ruchu i kształtu, są umiejscowione bardziej na obrzeżach siatkówki, są bardzo czułe na światło i ruch. Drugi typ receptora odpowiada za widzenie kolorów. Istnieją trzy rodzaje czopków, każdy z nich odpowiada za odbieranie częstotliwości fali przypisanej do koloru czerwonego, niebieskiego lub zielonego. Jest ich najwięcej w centrum siatkówki, dlatego też to miejsce, w które się w danym momencie patrzy jest najbardziej wyraźne. Czopki działają najlepiej przy mocnym oświetleniu, jednak zbyt długie wystawianie ich na działanie mocnego światła może powodować ich uszkodzenie. Warto o tym pamiętać chociażby przy doborze kolorów do projektu, aby nie były one zbyt jaskrawe.
Informacja o natężeniu światła oraz długości fali (co jest odpowiedzialne za konkretny kolor) przekazywana jest do nerwu wzrokowego. Ten z kolei przekazuje te informacje dalej do kory wzrokowej w mózgu, która znajduje się z płacie potylicznym. Najpierw trafiają one do pierwszorzędowej kory wzrokowej, gdzie jest odnotowywane, że coś widzimy. Następnie informacje trafiają do drugorzędowej kory wzrokowej, gdzie są interpretowane takie cechy jak ruch, linie poziome czy pionowe, kolor itd. Następnie informacje trafiają do kory ciemieniowej, gdzie są łączone z tym co już wiemy, naszymi wspomnieniami, przyzwyczajeniami oraz przekonaniami. Potem w płacie czołowym zachodzą procesy oraz decyzje wykonawcze, czyli co zrobić z tym co widzimy, jak na to zareagować. W płacie tym zachodzą także procesy poznawcze, które również są istotne podczas projektowania.
Wykorzystanie podczas projektowania
Jak jednak wykorzystać informacje o zmyśle wzroku opisane powyżej? To co widzimy dzięki czopkom, czyli to co jest w centrum naszego pola wzrokowego jest najbardziej czytelne, a więc także najłatwiejsze do przetworzenia. Co za tym idzie warto w pewien sposób kierować wzrokiem użytkownika np. przez wykorzystanie przycisków call to action, tak aby patrzył na rzeczy dla niego istotne np. w procesie kupna, czy pozyskiwania informacji.
Im bliżej środka siatkówki jesteśmy tym więcej znajdziemy tam czopków. Na zewnątrz znajdziemy więcej pręcików, które nie są czułe na kolory, a jedynie na natężenie światła. Możemy to wykorzystać szczególnie przy projektowaniu strony, czy aplikacji na desktop, gdzie mamy odczynienia z większym polem do patrzenia. Obrzeża (o ile nie będzie tam nic przykuwającego uwagę), są raczej niewykorzystywane. Nie musi tutaj jednak chodzić konkretnie o marginesy strony. Kiedy patrzymy się np. na lewą stronę nie jesteśmy w stanie dokładnie zobaczyć tego co znajduje się w centralnym położeniu na ekranie. Chodzi tutaj o to aby akcje, które użytkownik ma wykonać kolejno po sobie były możliwe do wykonania w tym samym miejscu. Jeżeli wyskakuje jakiś pop-up z nową informacją, powinien on pojawić się w tym miejscu, gdzie użytkownik kliknął, jest to miejsce, w którym spodziewa się, że znajdzie jakąś informację. Dzięki temu jego reakcja będzie szybsza, a co za tym idzie wykona szybciej i łatwiej jakaś akcję. O widzeniu peryferycznym (czyli tym na obrzeżach naszego pola widzenia) warto pamiętać podczas projektowania bardziej skomplikowanych systemów, które będą użytkowane na kilku monitorach.
Kolejną rzeczą którą można zapamiętać, jest to, że wszystkie opisane wcześniej procesy działają naprawdę bardzo szybko. Wszystkie impulsy nerwowe i przekazywanie informacji przez neurony odbywa się szybko i w krótkim czasie. Samo zauważenie bodźca odnotowywane jest w milisekundach. Dlatego warto, aby pierwsza rzucająca się w oczy rzecz na ekranie była dla użytkownika faktycznie tą najważniejszą, po którą przyszedł. Wyskakujące okienka są rozpraszające i wydłużają czas, a co się z tym wiąże także obniżają przyjemność z korzystania z danego serwisu.
Wszystkie te wskazówki mogą wydawać się proste i neutralne dla designerów, jednak ważne jest aby wiedzieć skąd takie a nie inne zasady w projektowaniu się wzięły.
