Wirtualna rzeczywistość i jej wpływ na człowieka. VR (Virtual Reality)

Wirtualna rzeczywistość służy rozrywce i przyjemności, ponieważ pozwala przeżyć i doświadczyć tego, co nie jest możliwe w prawdziwym świecie lub też odwiedzić dalekie miejsca kosmosu, które obecnie pozostają poza zasięgiem człowieka. Warto jednak zauważyć, że zastosowań tej technologii jest o wiele więcej i stosuje się ją wielu branżach. Czym jest VR i gdzie można się nią spotkać?

Czym jest wirtualna rzeczywistość?

Virtual Reality to nierealny świat w postaci trójwymiarowego obrazu stworzonego przy pomocy nowoczesnych technologii informatycznych udostępniany za pomocą komputera, który ukazuje wydarzenia, przestrzenie i przedmioty. Z założenia ma działać na ludzkie zmysły w taki sposób, aby mózg nie mógł odróżnić tego, co rzeczywiste od tego, co fikcyjne. Jest to nie lada sztuka, ponieważ mózg reaguje nawet na najmniejsze bodźce, które informują go, że to czego doświadcza, nie jest prawdziwe. Najpopularniejszym dotychczasowym rozwiązaniem, które ma oszukać ludzkie zmysły są okulary VR zabudowane tak, aby odizolować ich użytkownika od świata realnego i niejako otoczyć go wirtualną rzeczywistością. Dodatkowe słuchawki mają za zadanie potwierdzić widziany obraz za pomocą dźwięku i oszukać zmysł słuchu. W przeciwnym wypadku, gdy mózg wykryje niezgodność tego, co widzi z tym, co słyszy może dojść do choroby podobnej do choroby lokomocyjnej. Dlatego też wirtualna rzeczywistość nieustannie dąży do tego, aby stworzyć oprogramowanie, które będzie reagowało na wszystkie ruchy i działania użytkownika w czasie rzeczywistym. W tym celu wykorzystuje specjalne bieżnie i rękawice, które mają za zadanie spotęgować działanie iluzji i zintensyfikować wszelkie doznania.

Historia VR: rozwój technologii i zmiany w podejściu do niej przez lata

Początki VR sięgają lat 60. XX wieku, kiedy powstały pierwsze symulatory lotów. W latach 90. pojawiły się pierwsze komercyjne produkty (np. Virtual Boy od Nintendo), jednak ze względu na ograniczenia technologiczne i wysokie koszty nie zdobyły popularności. Prawdziwy przełom nastąpił po 2015 roku wraz z rozwojem technologii mobilnych, sensorów i grafiki 3D.

W ostatnich latach pojawiły się urządzenia takie jak Meta Quest 3, Sony PlayStation VR2 czy Apple Vision Pro, które oferują wyraźniejszy obraz, lepsze śledzenie ruchu oczu i bezkontrolerowe sterowanie. VR stała się nie tylko domeną graczy, ale także realnym narzędziem dla edukacji, przemysłu, a nawet medycyny.

Zastosowania VR, które ulepszają świat

Virtual Reality daje możliwości, których człowiek nie miał nigdy wcześniej. Dzięki niej można wcielić się w bohatera gry, przejść się po Marsie, zjechać wirtualnym rollercoasterem lub zobaczyć jaskinie lodowe na Islandii – bez wychodzenia z domu. Ale VR to nie tylko rozrywka.

Wirtualna rzeczywistość znajduje zastosowanie m.in. w:

• symulacjach szkolących pilotów i żołnierzy;
• zajęciach z chirurgii i anatomii na uczelniach medycznych;
• rehabilitacji neurologicznej (np. po udarach);
• leczeniu PTSD, depresji i stanów lękowych;
• wirtualnych salonach samochodowych;
• biurach nieruchomości oferujących wirtualne spacery;
• planowaniu linii produkcyjnych i fabryk;
• szkoleniach BHP i onboardingowych dla firm (np. Accenture, PZU);
• edukacji dzieci i młodzieży – od historii po nauki ścisłe;
• turystyce cyfrowej – realistyczne odwiedziny w zamkach, muzeach i przyrodzie;
• projektowaniu ubrań, mebli i całych przestrzeni mieszkalnych.

Virtual Reality — zagrożenie czy przyjaciel człowieka?

Obecne badanie dotyczące VR wykazują, że może ona mieć zgubny wpływ na zdrowie fizyczne i psychiczne człowieka. Przede wszystkim okulary emitują sztuczne światło tak jak ekrany komputerów czy telefonów, jednak w przypadku tych nowoczesnych gogli źródło światła znajduje się zaledwie kilka centymetrów od oka, a to może wpływać na pogorszenie wzorku. Dodatkowo zbyt duża rozbieżność pomiędzy dynamicznym obrazem przed oczami a bezruchem, w którym pozostaje ciało, może powodować zaburzenie pracy błędnika, a w efekcie chorobę symulacyjną podobną do choroby lokomocyjnej, której symptomy mogą utrzymywać się na długo po zdjęciu okularów. Niemniej jednak twórcy Virtual Reality cały czas pracują nad udoskonaleniem sprzętu i oprogramowania, dlatego za kilka lat takie zagrożenia mogą zostać całkowicie wyeliminowane.

Dodatkowo mówi się, że wirtualna rzeczywistość może uzależniać. Takie uzależnienie objawia się niemożnością odróżnienia świata prawdziwego od fikcyjnego i chęcią ucieczki przed codziennością w utopijną i niezwykle przyjemną fikcję. To z kolei może prowadzić do zaniedbania higieny osobistej, obowiązków domowych, szkolnych czy rodzicielskich, a także wywoływać rozdrażnienie, problemy z koncentracją, zaburzenia snu czy niepokój, kiedy nie można przybywać w rzeczywistości wirtualnej. Należy jednak pamiętać, że VR ma być formą rozrywki i jak ze wszystkimi przyjemnościami nie można z nią przesadzać. Tak jak w przypadku social media, używek czy korzystania z Internetu i telefonu, trzeba umieć wyznaczyć sobie rozsądne granice, aby nie popaść w uzależnienie.

Z drugiej strony, od wielu lat prowadzone są badania mające na celu wykorzystanie Virtual Reality w medycynie. Dotyczą one osób, które przyjmują środki przeciwbólowe niejednokrotnie uzależniające. Badania próbują wykorzystać to, w jaki sposób umysł nastawiony jest na odczuwanie bólu. Dzięki licznym eksperymentom odkryto, że przeniesienie cierpiącego pacjenta w piękne zakątki świata lub jego obcowanie z naturą np. podczas pływania z delfinami, uspokaja go, odpręża, poprawia nastój i uśmierza ból, o którym pacjent zwyczajnie zapomina. To z kolei daje ogromną nadzieję, że wirtualna rzeczywistość pozwoli opracować skuteczne metody pomagające w leczeniu wielu chorób.