Support

Fortran w erze nowoczesnych języków programowania: czy to nadal jest ważny?

Fortran, kiedyś król obliczeń naukowych, zdaje się być reliktem dawnych czasów. W erze języków programowania takich jak Python czy JavaScript, pytanie brzmi: czy Fortran jest już anachronizmem, czy wciąż pozostaje ważnym narzędziem w branży IT? Zapraszam do tego artykułu, by zgłębić temat.

10 lut 2024

Fortran, inicjacje od 'FORMula TRANslation', powstał w latach 50-tych XX wieku z inicjatywy International Business Machines (IBM) jako pierwszy język programowania wysokiego poziomu. Pierwsza wersja została wydana w 1957 roku i była przeznaczona głównie do obliczeń numerycznych, zastosowań naukowych i inżynieryjnych. Jego rozwój był intensywny, w latach 60-tych i 70-tych powstały kolejne wersje (Fortran II, III, IV i 66). Najszersze zastosowanie zyskał Fortran 77, wprowadzany standardem ISO. Możliwości języka poszerzono w 1990 roku (Fortran 90), dodając funkcje zupełnie nowe jak programowanie równoległe. Kolejne odświeżenie postaci Fortran 95, 2003 i 2008 nadal utrzymywało go na powierzchni, a najnowsza wersja - Fortran 2018 - zapewnia kompatybilność z poprzednimi funkcjami, dodając jednocześnie szereg nowych możliwości. Pomimo upływu czasu, wciąż znajduje zastosowanie w nowoczesnym programowaniu, zwłaszcza w dziedzinach, które wymagają intensywnych obliczeń numerycznych.

 

Kluczowe cechy i funkcje Fortran: co go wyróżnia

Fortran, stanowiąc jeden z pierwszych języków programowania wysokiego poziomu, wciąż z powodzeniem wykorzystywany jest zwłaszcza w dziedzinach naukowych i inżynieryjnych. Co go wyróżnia? Przede wszystkim potężne możliwości obliczeniowe. Został zaprojektowany z myślą o efektywnym wykonywaniu skomplikowanych operacji matematycznych na dużych tablicach danych. Oferuje dlatego szeroki wachlarz funkcji dedykowanych do pracy z wektorami i macierzami, znacznie przekraczający to, co proponują nowoczesne języki ogólnego zastosowania. Drugą ważną zaletą Fortranu jest jego wydajność – kod napisany w tym języku jest często porównywalny z optymalizowanym kodem C lub C++, co czyni go atrakcyjnym wyborem dla intensywnych obliczeniowo projektów. Wreszcie, może pochwalić się długą historią i bogatym ekosystemem gotowych bibliotek i narzędzi, co sprzyja jego dalszemu użytkowaniu.

stary komputer, Fortran

Zastosowania Fortranu: dlaczego jest nadal używany

Fortran, uznawany za jeden z pierwszych języków programowania wysokiego poziomu, mimo upływu lat pozostaje szczególnie popularny w dziedzinach takich jak astrofizyka, chemia obliczeniowa czy przewidywanie pogody. Powodem tego są jego cechy, które sprawiają, że nadaje się idealnie do rozwiązywania problemów naukowych i inżynieryjnych, gdzie kluczowe są obliczenia numeryczne i operacje na macierzach. Został on zaprojektowany z myślą o efektywnym przetwarzaniu danych na dużą skalę, co jest niezwykle istotne w czasochłonnych symulacjach. Wielu badaczy korzysta z niego, ponieważ oferuje również łatwość w utrzymaniu i modyfikacji dużych kodów naukowych, które często są używane przez dziesięciolecia. Z tego powodu, mimo pojawienia się wielu nowoczesnych języków programowania, Fortran wciąż znajduje swoje miejsce na rynku IT i nadal jest ważnym narzędziem dla wielu profesjonalistów.

 

Porównanie Fortranu do nowoczesnych języków programowania: podobieństwa i różnice

Porównując Fortran do nowoczesnych języków programowania, takich jak Java czy Python, zauważamy zarówno znaczne różnice, jak i nieoczekiwane podobieństwa. Fortran, stworzony głównie do obliczeń numerycznych i naukowych, jest znacznie bardziej prosty i bezpośredni w swoim podejściu do programowania. Nie posiada wielu zaawansowanych funkcji typowych dla obiektowych języków programowania, takich jak dziedziczenie klas czy polimorfizm. Jednakże, wynika z tego jego duża wydajność i precyzja, co jest niezwykle cenne w specyficznych obszarach, takich jak analiza danych czy prognozowanie pogody. W przypadku nowoczesnych języków programowania, mamy do czynienia z większą uniwersalnością i wygodą programowania, lepszym wsparciem i większą społecznością. Z drugiej strony, Fortran nadal ma swoje unikalne miejsce, ze względu na swoją specyfikę i wydajność. Wiele nowoczesnych systemów i algorytmów nadal korzysta z kodu Fortranu, co pokazuje, że nadal ma on znaczenie na współczesnym rynku IT.

 

Przyszłość Fortranu: anachronizm czy nadal ważne narzędzie

Fortran, mimo upływu kilkudziesięciu lat od swojej premiery, ciągle znajduje miejsce w świecie IT, a jego rola nie jest do końca zrozumiała dla programistów wychowanych na nowoczesnych językach. Czy jest to anachronizm? Czy Fortran staje się powoli językiem wyłącznie dla historyków informatyki? Głównym argumentem przemawiającym na korzyść jego trwałości jest jego bezkonkurencyjność w pewnych specyficznych dziedzinach, takich jak obliczenia naukowe czy inżynieria. Środowisko korporacyjne, w którym Fortran od lat jest obecny, również jest temu sprzyjające, gdyż nie zawsze jest skłonne do radykalnych zmian. Niemniej jednak, trudno nie zauważyć, że Fortran nie jest już postrzegany jako najwygodniejsze narzędzie do rozwiązywania nowoczesnych problemów programistycznych.

 

FAQ

FAQ – najczęstsze pytania dotyczące Fortran

  • Fortran (od "Formula Translation") to jeden z najstarszych języków programowania, opracowany w latach 50. XX wieku, głównie z myślą o obliczeniach naukowych i inżynierskich.

  • Tak, Fortran nadal jest używany, szczególnie w dziedzinach takich jak fizyka, meteorologia, inżynieria lotnicza czy symulacje numeryczne – wszędzie tam, gdzie liczy się wydajność obliczeniowa.

  • Fortran oferuje wyjątkową wydajność w obliczeniach numerycznych i doskonale integruje się z bibliotekami HPC (High Performance Computing). W wielu zastosowaniach legacy systemów lub dużych projektach naukowych po prostu nie opłaca się przepisywać wszystkiego na nowo.

  • Starsze wersje Fortranu mogą wydawać się nieintuicyjne, ale nowoczesne wersje (np. Fortran 90/95 i nowsze) oferują bardziej przejrzystą składnię i wsparcie dla programowania strukturalnego i modularnego.

  • Popularne alternatywy to Python (z bibliotekami NumPy/SciPy), Julia (opracowana specjalnie do obliczeń naukowych), C/C++, a także MATLAB. Każdy z nich ma swoje mocne i słabe strony.

  • Jeśli planujesz pracować w dziedzinach wymagających dużych obliczeń naukowych lub współpracować z istniejącym kodem w dużych projektach badawczych – zdecydowanie tak.

  • Najpopularniejsze to GNU Fortran (gfortran), Intel Fortran Compiler (ifort/ifx), oraz narzędzia do profilowania i debugowania, takie jak Valgrind czy gprof.

Blog

Powiązane artykuły

Czytaj więcej
Support

Jak działa Drupal Commerce? Podstawy i kluczowe funkcje

Drupal Commerce to potężne narzędzie e-commerce, które łączy elastyczność systemu Drupal z zaawansowanymi możliwościami sprzedaży online. Dzięki swojej modularnej budowie umożliwia tworzenie zarówno prostych sklepów internetowych, jak i rozbudowanych platform sprzedażowych dostosowanych do indywidualnych potrzeb biznesu. Oferuje pełną kontrolę nad procesem zakupowym, zarządzaniem produktami i treściami, a także łatwą integrację z systemami płatności i dostaw.

Tomasz Kozon
19 paź 2025
Support

First Contentful Paint (FCP) - Jak mierzyć i poprawiać wydajność strony

First Contentful Paint (FCP) to jedno z podstawowych narzędzi najnowocześniejszych metryk webowych, które umożliwiają analizę szybkości ładowania stron. Poradnik ten kierujemy zarówno do programistów, jak i managerów projektów, zainteresowanych optymalizacją wydajności witryny. Przyjrzymy się dokładnie, jak mierzyć FCP i jak poprawić te wartości w celu zwiększenia szybkości ładowania strony.

Tomasz Kozon
15 paź 2025
Support

Jak Crashlytics pomaga utrzymać jakość aplikacji?

Utrzymanie wysokiej jakości aplikacji mobilnej to nie lada wyzwanie - nawet najlepiej zaprojektowany produkt może zawieść, jeśli pojawią się błędy, które frustrują użytkowników. Każdy crash to nie tylko problem techniczny, ale też ryzyko utraty zaufania i obniżenia ocen w sklepach z aplikacjami. Dlatego tak ważne jest, by zespół deweloperski mógł szybko wykrywać i analizować awarie w czasie rzeczywistym. Właśnie w tym pomaga Firebase Crashlytics - potężne narzędzie od Google, które pozwala…

Tomasz Kozon
12 paź 2025
Support

Detox w praktyce: Jak skutecznie przeprowadzić testy E2E w środowisku React Native

Testy E2E w środowisku React Native to niezawodne narzędzie do identyfikacji błędów w aplikacjach. Przeprowadzenie ich 'detoxem' niesie za sobą wiele korzyści, jednak wymaga również precyzyjnego podejścia. To jest klucz do wysokiej jakości produktu z perspektywy użytkownika. Poznajmy zasady skutecznego wykorzystania Detox do E2E testowania w React Native.

Tomasz Kozon
09 wrz 2025
Support

Voiceboty w biznesie: jak automatyzacja rozmów zmienia obsługę klienta

Ewolucja obsługi klienta w dzisiejszych czasach, przeradza się w coraz bardziej zaawansowane procesy. Kluczową rolę odgrywają w tym Voiceboty, które wprowadzają innowacyjny wymiar do automatyzacji biznesowej. Pozwalają one na usprawnienie komunikacji i oszczędzenie cennego czasu, stając się nieodłącznym elementem nowoczesnych firm.

Tomasz Kozon
01 wrz 2025