Project manager

Badania Eksploracyjne: Kluczowy Składnik w Procesie Tworzenia Oprogramowania

Badania Eksploracyjne to integralna część procesu tworzenia oprogramowania. Pozwala na holistyczne podejście do testowania, która skupia się na poszukiwaniu nowych problemów zamiast skupiania się na znanych błędach. Ten rodzaj testowania daje możliwość lepszego zrozumienia kompleksowości systemu i jego potencjalnych słabości.

04 sie 2023

Badania eksploracyjne są nieodłącznym elementem procesu tworzenia oprogramowania. Ten termin zwykle odnosi się do interaktywnego oraz iteracyjnego podejścia do testowania, w którym proces odkrywania, nauki, modelowania, sprawdzania oraz testowania idą ręka w rękę. W kontekście tworzenia oprogramowania, badania te koncentrują się na zrozumieniu złożoności procedur, funkcji czy interakcji danego systemu. Są one kluczowe do identyfikacji potencjalnych problemów, kwestii związanych z użytecznością czy wydajnością, które mogą pojawić się w jednostkach kodu, komponentach lub nawet całym systemie. W efekcie, poprzez badania eksploracyjne, zespoły deweloperskie są w stanie lepiej zrozumieć i usprawnić projektowany system, co przekłada się na finalną jakość oprogramowania.

 

Metodologia Badań Eksploracyjnych: Etapy i Narzędzia

Metodologia badań eksploracyjnych obejmuje serię etapów, które są kluczowe do badania i zrozumienia złożoności problemu, którego rozwiązanie ma zapewnić tworzone oprogramowanie. Proces ten zazwyczaj rozpoczyna się od określenia problemu i sformułowania hipotez. Następnie przeprowadza się serię testów i obserwacji, które pozwalają na zgłębienie problemu i poznanie jego zależności. Narzędzia używane w tego typu badaniach mogą obejmować szczegółowe analizy danych, narzędzia do wizualizacji danych, systemy śledzenia błędów, testy automatyczne lub manualne i wiele innych. Ważne jest także zaplanowanie strategii testowania i określenie metody zbierania wyników. Każdy etap wymaga specjalistycznej wiedzy i doświadczenia, a cały proces jest iteracyjny, co oznacza, że może być wielokrotnie powtarzany w celu uzyskania jak najpełniejszego obrazu problemu i przygotowania skutecznego oprogramowania.

 

Znaczenie Badań Eksploracyjnych w Procesie Tworzenia Oprogramowania

Badania eksploracyjne odgrywają nieocenioną rolę w procesie tworzenia oprogramowania. W znacznym stopniu decydują one o efektywności i skuteczności nowego rozwiązania. Pozwalają na zrozumienie potrzeb użytkowników oraz zgłębienie kontekstu, w jakim oprogramowanie będzie funkcjonować. Na podstawie tych badań, programiści mogą mądrze podejmować decyzje o wykorzystaniu konkretnej technologii czy wyborze odpowiedniej architektury systemu. Co więcej, badania eksploracyjne umożliwiają identyfikację potencjalnych problemów i wyzwań, które mogą napotkać programiści w trakcie pracy nad projektem, co skutkuje zredukowaniem ryzyka niepowodzenia.

programista, Badania Eksploracyjne

Powiązana branża

HR / HRTech

W HR pracujemy z agencjami rekrutacyjnymi, startupami hrtech i firmami, które mają własny dział HR i wyrosły z gotowych narzędzi. Problem jest zwykle ten sam: proces rekrutacyjny albo kadrowy jest rozsypany między system ATS, arkusze, maile i kalendarz, a nikt nie widzi całości. Buduje się tu przede wszystkim systemy do rekrutacji, obiegu dokumentów pracowniczych, onboardingu i szkoleń. Rzadziej chodzi o brak funkcji — częściej o to, że narzędzie nie zgadza się z procesem, który firma faktycznie stosuje. Dlaczego gotowy ATS przestaje wystarczać Gotowe narzędzia zakładają jeden uniwersalny proces rekrutacji. Tymczasem agencja pracuje inaczej niż dział HR w produkcji, a rekrutacja specjalistów IT inaczej niż masowa. Kiedy firma zaczyna prowadzić proces obok narzędzia — w arkuszach i mailach — to znak, że narzędzie przegrało. Budowę własnego systemu zaczynamy więc od zmapowania procesu takiego, jaki jest, z jego wyjątkami — dopiero potem powstaje interfejs. Widoczność firmy HR na zewnątrz to osobny wątek: strona doradztwa czy agencji musi dać się aktualizować bez programisty, bo oferta i treści zmieniają się z tygodnia na tydzień. Tak przebudowaliśmy serwis firmy doradztwa HR — na narzędziach, które zespół obsługuje samodzielnie. Drugi nurt to dokumenty: umowy, aneksy, zgody, badania, szkolenia BHP. Obieg papierowy kończy się segregatorami i pytaniem „czy to na pewno wróciło podpisane". Cyfrowy obieg z podpisem elektronicznym i automatycznymi przypomnieniami zdejmuje z kadr najbardziej mechaniczną część pracy — a pracownikowi daje jedno miejsce, w którym widzi swoje sprawy. Na co uważać przy narzędziach wewnętrznych Narzędzie wewnętrzne nie ma marketingu, który zmusi ludzi do używania — albo jest wygodniejsze od arkusza, albo umiera. Dlatego w tych projektach interfejs nie jest kosmetyką: liczy się liczba kliknięć w codziennych czynnościach, sensowne wartości domyślne i to, żeby system podpowiadał następny krok procesu. Tę część pracy wykonujemy w ramach projektowania UX/UI z testami na osobach, które będą narzędzia używać naprawdę.

Branża HR

Przypadki Użycia Badań Eksploracyjnych

Podczas inicjowania nowego projektu oprogramowania, organizacje często przeprowadzają badania eksploracyjne, aby lepiej zrozumieć wymagania klienta i dostosować do nich projekt. Podobnie, w firmach rozwijających gry komputerowe, badania te są często wykorzystywane do testowania różnych scenariuszy rozgrywki i określania preferencji graczy. Wyniki badań eksploracyjnych pozwalają na podjęcie celowych decyzji w procesie tworzenia oprogramowania, powodując, że jest ono bardziej dostosowane do potrzeb końcowych użytkowników.

 

Przyszłość Badań Eksploracyjnych: Trendy i Prognozy

Przyszłość badań eksploracyjnych w dziedzinie tworzenia oprogramowania zapowiada się nader interesująco, z trendami i prognozami przewidującymi jeszcze większe zaangażowanie w tę metodologię. Z pogłębiającą się złożonością technologii informatycznych, potrzeba głębszego zrozumienia kontekstu, funkcji i interakcji między elementami oprogramowania staje się coraz bardziej paląca. Techniki badań, które mogą nam to zrozumienie zapewnić, jak właśnie eksploracyjne badania oprogramowania, prawdopodobnie zyskają na wartości. Dodatkowo, rozwój i upowszechnienie sztucznej inteligencji może przynieść nowe możliwości w tym obszarze, umożliwiając automatyzację pewnych rodzajów badań eksploracyjnych oraz udoskonalenie procesu eksploracji. Mimo że przyszłość zawsze niesie ze sobą niewiadome, można spodziewać się, że badania eksploracyjne pozostaną istotnym narzędziem w arsenale twórców oprogramowania.

FAQ

FAQ – badania eksploracyjne

  • Badania eksploracyjne (exploratory research) to wczesna faza badań UX, podczas której zespół próbuje zrozumieć użytkowników, ich problemy, kontekst — przed projektowaniem konkretnego rozwiązania. To „dlaczego” a nie „co” lub „jak”. Klasyczne metody — pogłębione wywiady (in-depth interviews), obserwacje terenowe (ethnographic research), diary studies (użytkownicy prowadzą dziennik użytkowania), card sorting (jak użytkownicy myślą o kategoriach). Wynikiem są insights — głębokie zrozumienie problemu, persona użytkownika, mapy podróży, hipotezy do dalszego testowania.

  • Badania eksploracyjne (exploratory) — wczesne, otwarte pytania („jak ludzie zarządzają swoim czasem?”), generują hipotezy, niewielkie próby (5–15 osób). Badania ewaluacyjne (evaluative) — później w procesie, sprawdzają konkretne rozwiązania („czy ten prototyp jest intuicyjny?”), walidują hipotezy, też niewielkie próby dla testów użyteczności (5–10 osób). Plus istnieją badania ilościowe — duże ankiety, analytics, A/B testy — sprawdzają hipotezy na dużych próbach. Klasyczna sekwencja — najpierw eksploracja, potem walidacja, potem skalowanie ilościowe.

  • Momenty, w których eksploracja jest niezbędna:

    • przed budową nowego produktu — czy ludzie w ogóle potrzebują tego, co planujemy,
    • przed dużymi zmianami w istniejącym produkcie,
    • przy spadkach konwersji lub retencji — zrozumienie, dlaczego użytkownicy odchodzą,
    • przy wejściu na nowy rynek — inny kraj czy branża mają swoją specyfikę,
    • gdy konkurencja przejmuje klientów — zrozumienie, dlaczego wybierają innych.

    Bez eksploracji zespoły projektują dla własnych wyobrażeń o użytkowniku, nie dla rzeczywistych klientów — to najdroższy błąd w rozwoju produktu.

  • Rzemiosło wywiadu eksploracyjnego:

    • próba — 5–15 osób z grupy docelowej; więcej daje malejące zwroty w badaniach jakościowych,
    • scenariusz — przygotowany, ale elastyczny: wywiad eksploracyjny podąża za rozmówcą,
    • pytania otwarte — „opowiedz o ostatnim razie, gdy…" zamiast zamkniętych „czy lubisz…",
    • pięć „dlaczego" — drążenie ciekawych wątków aż do głębokich motywacji,
    • zero sugerowania odpowiedzi,
    • nagrywanie za zgodą i transkrypcja,
    • analiza wzorców między wywiadami — affinity diagramming.
  • Warsztat badacza:

    • rekrutacja — UserInterviews, Respondent: platformy płacące uczestnikom,
    • prowadzenie wywiadów — Zoom, Teams, Google Meet z nagrywaniem,
    • transkrypcja AI — Otter.ai, Descript,
    • analiza — Dovetail, Notion, Miro do organizowania notatek i wzorców,
    • ankiety na większych próbach — Typeform, Google Forms, SurveyMonkey,
    • dane ilościowe — Hotjar, Microsoft Clarity: gdzie użytkownicy się gubią,
    • testy zdalne — Maze, UserTesting.

Blog

Powiązane artykuły

Czytaj więcej
Project manager

Marketplace dla gastronomii – jak działa i dlaczego zyskuje na popularności?

Nowoczesne platformy marketplace coraz silniej kształtują rynek gastronomiczny, zmieniając sposób, w jaki zamawiamy jedzenie i odkrywamy nowe miejsca. Restauracje, kucharze i klienci spotykają się dziś w jednym cyfrowym ekosystemie, który ułatwia wybór, zakup i dostawę posiłków. Dynamiczny rozwój technologii sprawia, że marketplace’y stają się nie tylko wygodnym narzędziem, ale również strategicznym kanałem sprzedaży dla wielu lokali.

Tomasz Kozon
05 gru 2025
Project manager

Commerce Recurring – jak działa i kiedy warto go wdrożyć w sklepie online?

Model subskrypcyjny staje się jednym z najważniejszych trendów w e-commerce, pozwalając sklepom budować stałe relacje z klientami i generować przewidywalne przychody. Coraz więcej firm decyduje się na wdrożenie rozwiązań umożliwiających automatyczne odnawianie zamówień i płatności. Jednym z narzędzi, które wspierają ten proces, jest Commerce Recurring – system zaprojektowany z myślą o obsłudze płatności cyklicznych w sklepach internetowych.

Tomasz Kozon
30 paź 2025
Project manager

Real Estate as a Service - nowy model tworzenia wartości w nieruchomościach

Rynek nieruchomości przechodzi obecnie głęboką transformację, której motorem są zmieniające się potrzeby użytkowników oraz rozwój nowych technologii. Coraz częściej budynki przestają być jedynie przestrzenią do wynajęcia, a stają się platformą do świadczenia usług – elastycznych, skalowalnych i dopasowanych do indywidualnych oczekiwań. Właśnie na tym założeniu opiera się koncepcja Real Estate as a Service (REaaS), która redefiniuje sposób postrzegania i zarządzania nieruchomościami.

Tomasz Kozon
17 paź 2025
Project manager

Telehealth App – przyszłość medycyny w Twojej kieszeni

Telehealth App to nowoczesne rozwiązanie, które umożliwia kontakt z lekarzem bez wychodzenia z domu, oferując szybki i bezpieczny dostęp do profesjonalnej pomocy medycznej. Dzięki wykorzystaniu nowych technologii, aplikacje telemedyczne stają się realnym wsparciem w codziennym dbaniu o zdrowie. To nie tylko wygoda, ale także przyszłość medycyny – dostępna w zasięgu kilku kliknięć.

Tomasz Kozon
09 paź 2025
Project manager

Realtor App: Nowoczesne narzędzie dla każdego pośrednika nieruchomości

Dynamiczny rozwój technologii nie ominął branży nieruchomości - dziś skuteczny pośrednik to nie tylko ekspert od rynku, ale także użytkownik nowoczesnych narzędzi cyfrowych. Aplikacje mobilne i webowe dla agentów stały się nieodłącznym elementem pracy, ułatwiając zarządzanie ofertami, kontakt z klientami i organizację codziennych obowiązków. Dzięki nim proces sprzedaży lub wynajmu nieruchomości przebiega szybciej, sprawniej i bardziej profesjonalnie.

Tomasz Kozon
03 paź 2025
Project manager

Czym jest q-commerce? Błyskawiczne zakupy online

Zakupy internetowe stały się codziennością, ale dziś wchodzimy w zupełnie nowy etap ich rozwoju - erę q-commerce, czyli handlu błyskawicznego. Coraz więcej firm obiecuje dostarczyć produkty nie w ciągu dni, lecz w kilkanaście minut od złożenia zamówienia. To odpowiedź na rosnące tempo życia, oczekiwania konsumentów i technologiczny postęp, który umożliwia realizację takich usług.

Tomasz Kozon
30 wrz 2025